← blog · 14 Kasım 2026

MTU Kara Deliği: Büyük Paketler Neden Kaybolur, Path MTU Discovery, MSS Sınırlama ve Tünel Ayarları

Bağlantı kuruluyor, küçük istekler geçiyor ama büyük cevaplar takılıyorsa sebep çoğu zaman yoldaki küçük MTU ve atılan ICMP mesajıdır. Yol MTU'sunu ölçmek, tünel MTU'sunu doğru ayarlamak, MSS sınırlamanın yeri, ICMP'yi açmak ve konteyner, jumbo frame, yük dengeleyici tuzakları.

Bağlantı kurulur, küçük istekler cevap verir, ama büyük bir cevap beklendiği anda her şey takılır. SSH ile sunucuya girersiniz, uzun bir dosya listesinde terminal donar. curl -v TLS el sıkışmasında "Client hello" satırından sonra bekler. git push küçük değişikliklerde geçer, büyük bir commit'te zaman aşımına düşer. Hata mesajı yoktur, bağlantı reddedilmez, sadece veri gelmez. Bu belirtilerin çok büyük kısmı tek bir sebebe çıkar: yolun bir yerinde paket boyutu sınırı küçülmüştür ve bunu haber vermesi gereken ICMP mesajı size ulaşmıyordur.

Neden olur

Her ağ arabiriminin bir MTU değeri vardır, yani tek seferde taşıyabileceği en büyük IP paketinin boyutu. Ethernet'te bu 1500 bayttır. İki uç arasındaki yolda en küçük MTU'ya Path MTU denir ve TCP, segment boyutunu buna göre ayarlamak zorundadır.

Sınırın küçüldüğü yerler genelde tünellerdir, çünkü her tünel paketi bir başlıkla daha sarar:

  • PPPoE 8 bayt yer, MTU 1492 olur.
  • VXLAN 50 bayt yer (dış IPv4, UDP, VXLAN başlığı ve iç Ethernet çerçevesi), 1500'lük bir ağın üstünde 1450 kalır.
  • WireGuard dış IPv4 ile 60, dış IPv6 ile 80 bayt yer. Varsayılan MTU'nun 1420 olmasının sebebi, iki durumu da karşılayan en güvenli değer olmasıdır.
  • IPsec'in ek yükü şifreleme ve kipe göre değişir, sabit bir sayı vermek yanıltıcı olur.

Modern TCP yığınları paketleri "parçalama" (DF) bayrağıyla gönderir. Paket, MTU'su daha küçük bir yönlendiriciye geldiğinde yönlendirici paketi atar ve göndericiye ICMP "Fragmentation Needed" (IPv4'te tür 3, kod 4) ya da ICMPv6 "Packet Too Big" (tür 2) mesajı yollar. Gönderici bu mesajla yol MTU'sunu öğrenir ve daha küçük segmentlere geçer. Buna Path MTU Discovery (PMTUD) denir.

Kara delik, bu ICMP mesajı yolda bir güvenlik duvarı tarafından atıldığında oluşur. "ICMP'yi kapatalım, daha güvenli" kuralı hâlâ çok yaygındır. Gönderici paketin neden kaybolduğunu öğrenemez, aynı büyük paketi tekrar tekrar yollar, bağlantı sonunda zaman aşımına düşer. Küçük paketler sınırın altında kaldığı için geçer; el sıkışma tamamlanır, ilk büyük paketle her şey durur. Belirtinin bu kadar kafa karıştırıcı olmasının sebebi budur.

Teşhis

Önce gerçek yol MTU'sunu ölçün. Linux'ta ping ile parçalamayı yasaklayıp boyutu büyütürsünüz:

ping -M do -s 1472 -c 3 hedef.example.com
ping -M do -s 1400 -c 3 hedef.example.com

-s yükün boyutudur; IPv4'te 20 baytlık IP ve 8 baytlık ICMP başlığı eklenir, yani 1472 tam 1500'lük bir paket demektir. "Message too long" hatası yerel arabirimin sınırını, cevapsız kalan istekler ise yoldaki bir sınırı gösterir. IPv6'da başlık 40 bayt olduğu için 1500'ün karşılığı ping -6 -M do -s 1452'dir. macOS'ta aynı iş ping -D -s, Windows'ta ping -f -l ile yapılır.

tracepath hedef.example.com her atlamada öğrenilen MTU'yu yazar ve sınırın nerede küçüldüğünü çoğu zaman tek komutta gösterir. Çekirdeğin bir hedef için öğrendiği değeri ip route get <adres> çıktısındaki mtu alanında, açık bir TCP bağlantısının gördüğü değeri ise ss -ti çıktısındaki pmtu ve mss alanlarında görebilirsiniz.

Son adım ICMP'nin gerçekten gelip gelmediğini görmektir. Göndericide şunu dinleyin:

tcpdump -ni any 'icmp[icmptype] == icmp-unreach and icmp[icmpcode] == 4'
tcpdump -ni any 'icmp6 and ip6[40] == 2'

Büyük paketler kayboluyor ama bu filtreler hiçbir şey yakalamıyorsa kara deliği buldunuz.

Çözüm yolları

Üç yaklaşım var ve aynı işi yapmıyorlar.

1. Tünelin MTU'sunu doğru ayarlamak. Asıl çözüm budur. Paketi saran arabirim, ek yükü düştükten sonra kalan boyutu ilan etmelidir. O zaman TCP baştan doğru segment boyutuyla başlar, ICMP'ye hiç ihtiyaç kalmaz ve UDP trafiği de doğru boyutta gönderilir. WireGuard'da wg-quick yapılandırmasındaki [Interface] bölümüne MTU = 1420 yazılır; alt ağ zaten 1500'den küçükse (örneğin PPPoE) değeri ondan da düşürmek gerekir. Kubernetes ağ eklentilerinin çoğu pod arabiriminin MTU'sunu düğümün ana arabiriminden hesaplar, ama hesabın doğru çıktığını varsaymayın: bir pod içinde ip link ile değeri görün ve kapsülleme ek yükünü düşüp düşmediğini kontrol edin.

2. MSS sınırlama (MSS clamping). Trafiği yönlendiren cihazda TCP SYN paketlerindeki MSS değeri yol MTU'suna göre küçültülür. iptables'ta:

iptables -t mangle -A FORWARD -p tcp --tcp-flags SYN,RST SYN \
  -j TCPMSS --clamp-mss-to-pmtu

nftables'ta aynı iş şu kuralla yapılır:

tcp flags syn tcp option maxseg size set rt mtu

Hızlı ve etkilidir, karşı tarafa dokunmadan çalışır. Tarafım şu: bunu kalıcı çözüm değil, emniyet kemeri olarak görün. Yalnızca TCP'yi kurtarır. QUIC, DNS ve tünel içindeki tünel gibi UDP trafiği aynı kara deliğe düşmeye devam eder.

3. ICMP'yi açmak. "Fragmentation Needed" ve "Packet Too Big" mesajlarını atan her kural kaldırılmalıdır. IPv6'da bu tartışmaya bile açık değildir: IPv6'da yönlendiriciler paketi parçalamaz ve protokol yalnızca 1280 baytı garanti eder; Packet Too Big gelmezse yol MTU'sunu aşan her paket kaybolur. ICMPv6 filtreleme önerilerini veren RFC 4890 bu mesajın atılmaması gerektiğini açıkça söyler. Durum bilgili bir güvenlik duvarında ilgili ICMP mesajları zaten bağlantıyla ilişkili sayılır; sorun genelde "tüm ICMP'yi reddet" türü kaba kurallardır.

Doğru sıra: önce MTU'yu doğru ayarlayın, ICMP'yi açın, MSS sınırlamayı ise kontrol edemediğiniz bir ağ parçası için ek güvence olarak ekleyin.

Çekirdek tarafında bir yardımcı daha var: net.ipv4.tcp_mtu_probing. 0 kapalıdır, 1 kara delik algılandığında devreye girer, 2 her zaman açıktır. 1 değeri, ICMP'ye güvenmeden kaybolan büyük segmentlerden sonra daha küçük boyut denemeyi sağlar (RFC 4821'deki paketleme katmanı yaklaşımı). Bağlantı bir süre yavaşlar ama ölmez. Kontrol edemediğiniz ağlara çıkan sunucularda açmak makuldür; yine de sorunun kaynağını düzeltmenin yerini tutmaz.

Tuzaklar

Konteyner ağı ana makinenin MTU'sunu bilmez. Docker varsayılan köprü ağında 1500 kullanır. Sanal makine bir VXLAN üstündeyse ve ana arabirim 1450 ise, konteynerden çıkan büyük paketler sessizce kaybolur. Varsayılan köprü için daemon.json içinde "mtu" anahtarı, Compose ile açılan ağlar için ise com.docker.network.driver.mtu sürücü seçeneği gerekir; birini ayarlamak diğerini değiştirmez.

Aynı ikinci katman bölümünde farklı MTU, PMTUD ile çözülmez. PMTUD yönlendiricilerin ICMP göndermesine dayanır. Aynı anahtara bağlı iki makineden birinde jumbo frame (9000) açık, diğerinde değilse arada mesaj gönderecek bir yönlendirici yoktur ve büyük çerçeveler doğrudan düşer. Depolama ağında jumbo frame açacaksanız bölümdeki her arabirimi, anahtar portları dahil, aynı değere getirin.

Bulut içinde büyük, dışarıda küçük. Bazı bulut sağlayıcıları sanal ağ içinde 1500'den büyük MTU verir, ama internete ve başka bölgelere giden yol 1500'dür. Ana makine büyük MTU'yu görür, iç trafik sorunsuzdur, dışarı çıkan büyük paketler ICMP'ye muhtaç kalır.

Yük dengeleyici arkasında ICMP yanlış sunucuya gider. ECMP ya da anycast kullanan bir yapıda ICMP mesajı bağlantıyı taşıyan sunucuya değil, başka birine yönlenebilir, çünkü dağıtım kararı TCP portlarına bakarak verilir ve ICMP paketinin dış başlığında o portlar yoktur. Arkadaki sunucular PMTUD bilgisini hiç almaz. Bu yapılarda MSS sınırlama ve tcp_mtu_probing pratikte zorunlu hale gelir.

DNS ve büyük UDP cevapları. DNSSEC imzalı cevaplar kolayca 1500 baytı aşar ve UDP'de parçalanma güvenilmezdir. Çözümleyicilerde EDNS tampon boyutunu 1232 bayt civarında tutmak, büyük cevapların TCP'ye düşmesini sağlar ve bu kara deliği tamamen atlar.

İç içe tüneller. Bir VPN içinden başka bir VPN'e bağlanmak ya da kapsüllenmiş bir pod ağını şifreli bir tünelin üstünde çalıştırmak ek yükleri toplar. Her katmanın MTU'su, altındaki katmanın gerçek değerinden hesaplanmalıdır, 1500'den değil.

Ne zaman uğraşmamalı

Her şeyi körlemesine 1280'e çekmek sorunu "çözer" ama her pakette verimi düşürür, özellikle yüksek hacimli iç trafikte bunu ölçerek hissedersiniz. Yol MTU'su zaten uçtan uca 1500 olan düz bir ağda, tünel ya da kapsülleme yoksa bu ayarlarla oynamak için sebep yoktur. Belirti "büyük veri takılıyor, küçük geçiyor" değilse sorunu başka yerde arayın. MTU şüphesi geldiğinde tahmin etmeyin: ping -M do ile ölçün, tcpdump ile ICMP'nin gelip gelmediğini görün, düzeltmeyi tünelin kendisinde yapın.